مارال ( قصه ها ، شعرها و یادداشت های علیرضا ذیحق)

مارال ( قصه ها ، شعرها و یادداشت های علیرضا ذیحق)

نقل مطالب ترکی و فارسی این وبلاگ در مطبوعات، کتب و شبکه های اجتماعی با ذکر نام نویسنده بلامانع است. alirezazihagh@gmail.com
مارال ( قصه ها ، شعرها و یادداشت های علیرضا ذیحق)

مارال ( قصه ها ، شعرها و یادداشت های علیرضا ذیحق)

نقل مطالب ترکی و فارسی این وبلاگ در مطبوعات، کتب و شبکه های اجتماعی با ذکر نام نویسنده بلامانع است. alirezazihagh@gmail.com

حیدر طاهری چورسی / فارسجادان ترجومه ائدنی : آغ چایلی / نخجیوان گلینی ، علیرضا ذیحق ین اونودولماز رومانی

حیدر طاهری چورسی


فارسجادان ترجومه ائده نی:  ع. آغ چایلی


نخجیوان گلینی


علیرضا ذیحق ین اونودولماز رومانی


نخجیوان گلینی، ذیحقین باشقا اثرلرینین چوخو کیمی آذربایجانین فولکلورو، کولتور و انعنه لری ایله باغلی اولاراق روان بیر نثریله یازیلیبدیر. حادیثه لر و اوز وئرن ماجرالار ماراقلی و چکیجی خاطره لر کیمی بیرینجی شخص دیل ایله روایت اولاراق اوخوجونو ماراقلا رومانین سونونا قدر اوزو ایله آیاقلاشدیریر.

رومانین راوی سی و قهرمانی جواد دیر کی ساوئتلر دئولتی داغیلدیخدان سونرا و آذربایجان جومهوریتی ایستیقلالینا چالیشارکن آناسینین ایسته یی اوزره خالاسینی تاپماق اوچون کی ائکیز دوغولموشدولار، نخجیوانا ساری یولا دوشور. نییه کی خالاسی پیشه ورینین قوردوغو دئموکرات فیرقه سینین پهلوی سولاله سینین باسقینی و ایستالینین خیانتی اساسیندا و حابئله ایکینجی دونیا ساواشینین کئشمه کئشلی گونلریندن یارانان سیاسی اویونلار سببیندن دارماداغین اولور و و گونئی آذربایجاندا قان بایرامی یاشانارکن و او توت ها توت دئوره سینده ایکی باجی آراسیندا آیریلیق دوشور. بیر باجی عایله سیله بیرلیکده تبریزدن آرازین او تایینا قاچاق دوشورور و ساوئت آذربایجاندا بیر موهاجیر یاشامی سورمک مجبورییتینده قالیرلار.

رومان جوادین جولفا کؤرپوسوندن گئچرک باشلانیر و ماجرالارین چوخو نخجیوان شهرینده و قالانی دا تبریز، خوی، تئهران، باکی و ایستانبولدا ایتتیفاق دوشوری.

بو جذذاب رومان نئچه جهتدن دیققته لاییقدیر:

تاریخی باخیمیندان

اسکی و عصیرلردن میراث قالان بینا و تیکینتیلردن آد آپارماق و گاهدان اونلاری بیر آراشدیریجی کیمی ایضاح ائتمک.

سیاسی باخیمیندان

آذربایجانین ایستیقلال مسئله لرینه ایشاره و ایران، آذربایجان، تورکیه سیاستلرینه و یاشانان چتینلیکلره چئشیدلی باخیشلار.

جوغرافیا باخیمیندان

ایران، آذربایجان جومهورییتی اؤلکه لرینه و خوصوصن آراز چایی و سهند داغینا ایشاره چوخلو ایستیعاره لی گیزلی و سیرلی معنالارلا آنلاشیلیر کی آذربایجان کولتورونده معنوی کؤکلری واردیر.

ایجتیماعی و کولتورئل باخیمیندان

بو رومان ایجتیماعی و کولتورئل جهتلریندن داها گوجلو اولا بیلردی آنجاق یازیچی سانسور و بیر پارا سیاسی پروبلئملره گؤره چوخ مسئله لری آچیق آیدین آنلاتسادا بعضی مسئله لریده اؤرتولو آنلادیر.

باشقا بیر عیبارتله بعضیلرینی موستقیم و بعضیلرینی ده اونون بونون دیلی ایله بیلدیریر. مثلن اؤز تأثثوراتینی آشیق اصلانین ساز و سوزونه آچیقلاماق و اونون قفه خاناسی کی خوی شهرینین اسکی و صفویه دئوریندن قالان بازارین آغزیندایدی و اونون ائویندن سؤز آچماق، حابئله نخجیوانداکی کوراوغلو هئیکلیندن، مؤمینه خاتون آبیده سیندن، حوسئین جاویدین مقبره سیندن، اصحابی کهف ماغاراسیندان، و نئچه ـ نئچه بئله ماتئریاللاردان دانیشماق. گاهدان دا یازیچی آذربایجان مدنییتینده اساسی روللاری اولان اینسانلارین آدلارینی آزجا حرفلری اویان بویان ائله مکله ده ییشیری و بئله لیکله تاخما آدلار موعاصیر صنعتکار و کولتور آداملارینین حیات ماجرالاریندان ایسه سؤز آچیر.

بو سؤز چوخ دئییلر کی یازیچیلار اؤز شخصی یاشاییشلارینی حئکایه و رومانلارینین شخصیتلری آراسیندا پایلاشار، و ذیحق ایسه اؤز حیاتینی بو روماندا تکثیر ائدیر. البته دئمک کی ذیحق بو اثرده آذربایجان دیلینه، انعنه لرینه، وارلیقینا و یاشادیقی و بوی آتدیقی توپلوما اؤنم وئریر و نئچه شهرین گؤرکملرینی خیال و صنعت گوجو ایله تصویره چکیر.

نخجیوان گلینی رومانی، رومانتیسم و رئالیسمله هؤرولن بیر اثردیر. اوندان هم بیر سندلی فیلم چئکمک اولار هم ده بدیعی بیر کینو اثری.

آنتولوژی نظریندن بو رومانین بؤیوک حیصصه سی بیر جوره اینسان شیناسلیق، اؤزللیکله تحلیل و آنالیز ائتدییی توپلوملارین ایجتیماعی، سیاسی و ایقتیصادی وضعییتلریدی. ذیحق ائده بیلیب ایران، آذربایجان و تورکیه شهرلرینی دقیق و درین باخیشلارلا تصویره چکه. یازیچی ائده بیلیر هر اؤلکه دن سؤز آچدیقدا اورالارین گؤرکملری و ظاهیرلری آلتیندا کئچن ایرنج، جان سیخیجی حیاتدان ایسه سؤز آچا. حتتا صنعتکارلارین شخصیتلری و آجی یاشاملاری حئکایه دیلی ایله بیان ائدیلیری.

بو اوخومالی روماندا اوتوز کاراکتئر جانلانیب ماجرالاری گئرچکلشدیررک یازیچی جوادین ایلک عئشقی موژگانی، رومانین سونونا جان یادداشیندا داشییر.

بو رومان تنقیدچیلرین باخیشینی اؤزونه جلب ائده رک ایراندا ان چوخ اوخونان و ایران تورکلری آراسیندا آلقیشلانان بیر اثردیر.

ایکی ائکیز باجی بو روماندا بیر بیرلرینی آراز چایینین کؤرپوسو اوزره گؤروب قوجاقلاشارکن سانکی ایکی پارچالانمیش بیر اوره یین اولوب واحید تمثیلی یارانیر.

جواد کی رومانین راویسیدیر نخجیوانا گئدرک آدا آدلی بیر آذربایجانلی قیزلا تانیشیب زامانلا بؤیوک بیر عئشق یاشاییرلار. سونرا نیشانلانیب بیر سوره آیریلیقدان سونرا ائولنمک قرارینا گلیب ایستانبولدان خویا گلیرلر آمما تأسسوفله خویا گلمکلری جوادین آناسینین اؤلومو ایله موصادیف اولور و رومان حزین لحظه لرله سونا یئتیر. بو بدیعی اثر آذربایجان تاریخینین بیر عصیرده همیشه یاشار بدیعی جیلوه سی دئمک دیر.


کتاب «خوی عاشیقلاری» به همت علیرضا ذیحق، نویسنده خویی روانه بازار کتاب شد.


آذربایجان‌غربی_کتاب «خوی عاشیقلاری» به همت علیرضا ذیحق، نویسنده خویی روانه بازار کتاب شد.

علیرضا ذیحق در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در ارومیه گفت: کتاب «خوی عاشیقلاری» پژوهشی پیرامون زندگی و آثار خنیاگران آذربایجان با محوریت چهره‌های مطرح هنر عاشیقی در خوی، است.

شاعر و نویسنده خویی افزود: کتاب «خوی عاشیق لاری» به زبان ترکی آذربایجانی است و ضمن معرفی ۲۴ خنیاگر نام‌آور خویی، دارای مقدمه‌ای در خصوص ویژگی‌ها و تاریخچه هنر عاشیقی در آذربایجان است.

وی با بیان اینکه رمز جاودانگی فرهنگ مردم در جوهره ناب تعقل و تخیلی است، گفت: در این راستا آباء هر اقلیمی با ذوق و زیبایی آمیخته و تصویرگرِ صادق روزها و هستی های دیرینی شده که خنکا و زلالی‌های حکمت اعصار را به بستر پرخروش هنر و اندیشه جاری نموده است.

ذیحق بیان کرد: هنر عاشیقی در آذربایجان اعجازی از ساز و کلام است با مضمونی از عشق و رزم که با تقدیر ایل و تبار گره خورده و ترنم گر حسرت‌ها، آرزوها، دلتنگی‌ها و شادی‌ها است.

وی افزود: این اثر نخستین اثر پژوهشی در زمینه تذکره عاشیق‌های خوی بوده که با حس و درک ادبی، هنری و زیبایی شناسانه عجین شده و در قله‌های خلاقیت پژوهش در زمینه ادبیات شفاهی جایگاهی ویژه دارد و خواننده را با رنگین کمانی از قصه و شعر و دیگر گونه‌های فولکوریک آشنا می‌کند.

ذیحق گفت: این اثر جلد دومی نیز دارد که بزودی منتشر می‌شود و اکنون در حال حروف‌چینی و صفحه آرایی است.

کتاب «خوی عاشیق لاری» در خرداد ۱۴۰۵توسط انتشارات «شعر سپید» و با همکاری سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری خوی در ۵۰۰ نسخه به چاپ رسیده است.


 

ادامه مطلب ...

خوی عاشیقلاری : عاشیق عابباس تاج خاتونی حاققیندا / علیرضا ذیحق

https://s34.picofile.com/file/8490320184/%D8%AA%D8%A7%D8%AC_%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%86%DB%8C.jpg

علیرضا ذیحق

خوی عاشیقلاری :

عاشیق عابباس تاج خاتونی 

عاشیق عابباس بهلول‌زاده کی عاشیق عابباس تاج خاتونی‌یه معروف دی 1318 هـ ش چایپارا ماحالی نین تاج خاتون آدلی کندینده آنادان اولوبدی. او 20 یاشیندان بری خوی دایاشاییر و 44 ایل دیر عاشیق لیق صنعتینده جانلاباشلا  چالیشیر. عاشیق عابباسین سازلا سؤزله ایلگی لی بؤیوک بیر یارادیجیلیقی اولوب اودا امیر ارسلان داستانینی کامیل سایاقدا عاشیق داستانینا چئویرمه‌سی دیر و اؤزدئدیگی کیمی بو داستان ایچون 95 قاطار سؤزقوشوب دور و 21 دفترده کی 21 نوارا ییغیلیب آذربایجان عاشیق داستانلاری‌نین آرتماسینا یاردیمجی اولوب. بوقوجامان اوستاد عاشیق لا قیسا جا بیر دانیشیقی میزاولوب کی بیرلیکده اوخویوروق:

- سیزین اوستاد‌ی‌نیز کیم‌ایدی؟

منیم اوستادیم رحمتلی عاشیق حبیب شبانلوئی دی، عاشیق حبیبین ده اوستادی رحمتلی عاشیق اسدایدی.

- سیزین‌له بیر دؤوره‌ده عاشیق لیقا باشلایان عاشیق لاردان بیر نئچه سینی سایاسی‌نیز:

رحمتلی عاشیق عابباس نقدعلی اوغلو، مرحوم عاشیق علی‌اکبر مئیدانلی و یاشایان لاردان عاشیق خلیل‌له عاشیق قوربانی آد آپارماق اولار.

- هانسی عاشیق داستانلارینی بیلیرسیز؟

خوی چوخوروندا ائله بیر داستان یوخدورکی دیللرده دئییله و من باشارمایام. مثلا محمود ایله قنبر، بابالئیسان، ورقا و گلشاء، امراه و سروناز، کوراوغلو و مهر دیلبر، شیکاری داستانی، قاچاق کرم داستانی و ...

- ایتیب باتان داستانلاردان بیر نئچه‌سینی سایاسی‌نیز:

عاشیق داستانلاریندان کی ایندی لیک‌ده ایتیب باتیبلار و چتین آدام تاپیلارکی اونلاری پیلسین و شاید ده هئچ تاپیلماز بو داستانلارین آدین سایماق اولار: شکسته عابباس، شازدا قاسیم، زورآولی حبیب و خسته قاسیم.

- قاچاق کرم داستانی‌نین بیر نئچه شعرینی بیزیم ایچون دئیه‌سی‌نیز

آی آغالار تعریف ائدیم                            گور نئجه اوغلاندی کرم

ویرانه قویدو تیفلسی                        داغیتیدی ایروانی کرم ...

توفنگین آلدی دستینه                               سیغیلدی علی دوستینه

چیخدی الوندین اوستونه                          ائیله‌ ییر دورانی کرم ...

کرم گئتدی سه هایانا                         آختاریرلار یانا- یانا

خبر گئدیب دی تهرانا                              گئچیب‌دی ایرانی کرم 

- خویون ایندی‌لیکده یاشایان اوستاد عاشیق لاریندان بیر نئچه سینی آد آپارین:

خنه‌یه‌لی عاشیق عابباس، سراولی عاشیق ابراهیم، عاشیق علی رحمانی، عاشیق آللاه وئردی وارلی و عاشیق علیرضا کی سسی چوخ گؤزل‌دیر.

-  عاشیق لارین چتین لیک لریندن و کئچینمه لریندن سؤز آچین.

عاشیق‌لار جوان چاغدان قوجالیقاجان هئچ بریئردن حمایت اولماییرلار. نه بیمه‌لری واردی نه ده صاباح قوجالاندا بازنشسته‌ل‌یق‌لری.  قوجالیب ألدن دوشدوکده، زندگانلیق واقعن بیله‌لرینه بد کئچیر. تا جوان‌دیلار آز- چوخ توی دا دویون‌ده چالیب اوخویورلار و گئچی‌نیرلر آمما یاشلاندیقدا دوغرودان أل آتاجاق یئرلری اولمور.

بو ایشه بیر فیکیر قیلینمالیدی و مسؤول لارگرک بونلارین هنرمند اولدوقولارینا اینانالار و گرک بیر چاره دالیجا اولالار. عاشیق لاردان گرک حمایت اولونا. اونلار بؤیوک شاعیر و موسیقی چی دیلر و فرهنگ و ارشاد اداره‌سی‌ گرک اونلارین وارلیقینا اهمیت وئره. یوخسا زامانلا بو ایشه علاقه گؤستره‌ن آزالاجاق و بو صنعتین دالیجا گئده‌ن اولمایاجاق.

- صحبت لریمیزین سونوندا، اؤز قوشدوغوز شعرلردن بیرینی اوخوجولاریمیز ایچون سوناسی نیز:

 

دیوان

آی آغالار ازل باشدان قادیر سبحان‌السلام 

الیف‌  الله،  ب بسم‌الله سین سبحان السلام

قدرتیندن خلق اولاندا تمام کل کائنات

آلتی گونده باشا گلدی عرش آسمان السلام

قدرتیندن خلق ائیله‌دین آدمی گتدین جانا

چکیلدی پنج تن نوری بهشت ده دوندو الوانا

اسم پاکی ثبت اولدی یازیلدیلار رضوانا

بیر محمد داده یئته‌ر آخرالزمان السلام

تمام دین‌لر سلطانی‌سان ای اسلام پایدار

یئر اوزونده مسلمانلار ائیله‌‌ر سنه افتخار

یوزاون دوردسوره جمع اولدی ذکر اولوندی آشکار

نام پاک کلام‌ الله عزیز قرآن السلام

عاشیق عابباس تاج خاتونی عقلین ائیله تیغ سره

اسم علی ولی‌الله ذکر اولوندی دیللره

اوزمه دست دامنیندن دوشمه گینه خزللره

اون بیر اولادایله بئله شیر یزدان السلام

 

یایید جهان را به کودکان بدهیم / ناظم حکمت / مترجم : علیرضا ذیحق

https://s34.picofile.com/file/8490296076/%D9%86%D8%A7%D8%B8%D9%85_.jpg


ناظم حکمت 

مترجم : علیرضا ذیحق


بیایید جهان را به کودکان بدهیم


بیایید دنیا را حداقل برای یک روز،

مثل بادکنکی رنگین

به کودکان هدیه کنیم ،

تا با آن بازی کنند.

بگذارید برقصند در میان ستارگان ،

با  ترانه‌های محلی .

 

دنیا را به کودکان بدهیم

بیایید آن را مثل یک سیب بزرگ،

مثل یک قرص نان گرم، به آنها بدهیم.

بگذارید حداقل یک روز سیر شوند .

دنیا را به کودکان هدیه کنیم

بگذاید  دنیا دوستی را یاد بگیرد،

 حتی اگر فقط برای یک روز باشد.

بچه‌ها دنیا را از ما خواهند گرفت

و درختان جاودانه خواهند کاشت